Nataliart

Μια εγχείρηση σκωληκοειδίτιδας ήταν η αφορμή για να γίνει ζωγράφος ο Ανρί Εμίλ Μπενουά Ματίς. Το 1890, σε ηλικία 21 ετών, χρειάστηκε να παραμείνει μεγάλο διάστημα στο κρεβάτι. Έτσι, για να περνά την ώρα του, άρχισε να σχεδιάζει. Αυτό ήταν: ο νεαρός νομικός εγκατέλειψε, μόλις ανάρρωσε, τη δικηγορία και ξεκίνησε σπουδές ζωγραφικής. Έξι χρόνια αργότερα πραγματοποίησε την πρώτη του έκθεση.

Έζησε, ως τα 85 του χρόνια, ζωή γεμάτη και πλούσια. Γνώρισε πολλές ερωτικές περιπέτειες, αλλά και την οικογενειακή ζωή. Απέκτησε τρία παιδιά που απαθανάτισε σε πίνακες του - στο έργο “La famille du peintre” (1911) παρουσιάζει τη γυναίκα και τα παιδιά του -, η κό¬ρη του Μαρκερίτ ήταν το μοντέλο για πολλά πορτρέτα και ο γιος του Πιερ «πρωταγωνιστεί» στον πίνακα “La lecon de piano” (1916).

Ταξίδεψε πολύ, στην Ευρώπη, αλλά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μια επίσκεψη στην Κορσική, το 1898, αποτέλεσε πραγματική μύηση: το ιδιαίτερο φως της Μεσογείου τον γοήτευσε τόσο, ώστε έκανε από τότε επανειλημμένα ταξίδια για μεγάλα διαστήματα στην Κυανή Ακτή, την Αλγερία, το Μαρόκο. Συνεπαρμένος από το φως και τα χρώματα, έγραψε στα τέλη του περασμένου αιώνα: «Εδώ όλα λάμπουν, όλα είναι χρώμα, όλα είναι φως». Η επιρροή που άσκησε πάνω του αυτό το φως είναι αισθητή στα έργα του που εικονίζουν τοπία μέσα από ανοιχτά παράθυρα, όπως το “Paysage vu d’une fenetre”ή το “La porte de la Casbah’ (και τα δύο του 1912).

Ο Ματίς συνάντησε και συνδέθηκε με πολλούς από τους σύγχρονους του καλλιτέχνες. Γνώρισε τον Νταφί και τον Ρουό - φοιτούσαν και οι τρεις στο ατελιέ του συμβολιστή Γκιστάβ Μορό, ο οποίος, όπως ο ίδιος ο Ματίς έλεγε, τον έμαθε να μην περιορίζει τις γνώσεις του, αλλά να δοκιμάζει πολλά στυλ και τεχνοτροπίες ζωγραφικής. Σχετίστηκε επίσης, μεταξύ άλλων, με τον Πικάσο, τον Απολινέρ, τον Αραγκόν, τη Γερτρούδη Στάιν. Παρότι πέρασε χρόνια δύσκολα από οικονομική άποψη, μπόρεσε αρκετά νωρίς να ζήσει από το έργο του. Και όταν χρειάστηκε σε ηλικία 72 ετών, το 1941, να εγχειριστεί και πάλι για καρκίνο του δωδεκαδάκτυλου και διαπίστωσε ότι του ήταν αδύνατο πια να ζωγραφίσει, άρχισε να δουλεύει με χαρτί γκονάς και να δημιουργεί τις εκπληκτικές φιγούρες που χαρακτήρισαν το έργο του ως το θάνατο του, το 1954. Ιδρυτής, στις αρχές του αιώνα, μαζί με τους Βλάμιντς και Ντερέν, του κινήματος faunisme - εξπρεσιονισμός του χρώματος - ο Ματίς συγκαταλέγεται στους λίγους δημιουργούς που τιμήθηκαν εν ζωή. Δύο παράσημα της Γαλλικής Λεγεώνας της Τιμής και ίδρυση μουσείου για το έργο του. Η έκθεση στο Κέντρο Ζορζ Πομπιντού θεωρείται σημαντική για πολλούς λόγους. Αφορά την περίοδο 1904-1917, την πλέον δυναμική στο έργο του, την περίοδο κατά την οποία πειραματίστηκε με τις μορφές και τα χρώματα και κατέκτησε το ύφος που τον ενέταξε στις ζωγραφικές ιδιοφυίες του αιώνα μας. Επιπλέον, συγκεντρώνει για πρώτη φορά 27 έργα που βρίσκονταν στα μουσεία Ερμιτάζ και Πούσκιν της πρώην Σοβιετικής Ένωσης - τα περισσότερα από τη συλλογή του Σεργκέι Τστούκιν, η οποία κρατικοποιήθηκε με διάταγμα του Λένιν το 1918. Υπάρχει ακόμη πλήθος πινάκων από δυτικά μουσεία και ιδιωτικές συλλογές.

Η ομορφιά των πινάκων του Ματίς έγκειται κατά κύριο λόγο στα χρώματα. Δεν είναι όμως μονάχα αυτά: «Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο», δήλωνε ο ίδιος το 1908, «δεν είναι η νεκρή φύση, ούτε το τοπίο. Είναι η φιγούρα, η ανθρώπινη μορφή. Αυτή μου επιτρέπει να εκφράσω καλύτερα το αίσθημα - θα μπορούσα να το πω θρησκευτικό - που έχω για τη ζωή». Εξάλλου, όπως σημειώνει ο ιστορικός τέχνης Ζιλ Νερέ, ο Ματίς συγκαταλέγεται στους ελάχιστους ζωγράφους που κληροδότησαν στις επόμενες γενιές ένα ιδανικό είδωλο γυναίκας. Δε ζωγράφιζε, λέει ο ιστορικός, παρά τις γυναίκες που του άρεσαν. Και αυτές οι μορφές δεν αποτελούν απλώς το προσωπικό του ιδανικό. Είναι και το είδωλο της γυναίκας μιας ολόκληρης εποχής: μια νέα Εύα με μακριές γάμπες και έντονες καμπύλες στους μηρούς, με ορθωμένα στήθη και τη χάρη γαζέλας.